Schemat chromatografu gazowego: 1 butla z gazem nośnym, 2 regulator przepływu gazu, 3 oczyszczacz gazu, 4 przepływomierz gazu, 5 dozownik, 6 urządzenie dozujące, 7 kolumna chromatograficzna, 8 termostat kolumny, 9 detektor, 10, urządzenia regulacji i pomiaru temperatury, 11 wzmacniacz sygnału detektora, 12 komputer

do góry

Przyrząd pozwalający uzyskać statystyczny rozkład mas atomów w danej próbce lub separację izotopów danego pierwiastka. Podstawowym rodzajem spektrometru masowego jest spektrometr statycznych skrzyżowanych pól elektrycznego i magnetycznego. Pola takie mają własność przestrzennego rozdzielania pierwotnie wzajemnie równoległych trajektorii naładowanych cząstek charakteryzujących się inną wartością stosunku e/m (gdzie: e - ładunek cząstki, m - jej masa) niezależnie od energii tych cząstek. Jeśli cząstkami tymi są jony jednokrotnie zjonizowane, to separacja następuje tylko ze względu na masę cząstki. Rozseparowane wiązki cząstek docierają do detektora (np. kliszy fotograficznej, elektrometru, powielacza elektronowego), gdzie są rejestrowane. Istnieją również spektrometry masowe dynamiczne: rezonasowe i impulsowe. W spektrometrach masowych rezonasowych wiązka jonów przenika przez obszar elektrod, do których przyłożone jest pole elektromagnetyczne wysokiej częstości. W trakcie przelotu z wiązki eliminowane są wszystkie jony oprócz tych, które spełniają odpowiedni, rezonansowy warunek dla stosunku e/m. Impulsowy spektrometr masowy (inaczej spektrometr masowy czasu przelotu) składa się ze źródła jonów, układu przyspieszającego, obszaru dryfu i detektora. Źródło w ściśle określonych chwilach wytwarza jony o różnych wartościach e/m - przyspieszane ustaloną różnicą potencjału mają one różne prędkości, potrzebują więc różnego czasu, by dotrzeć do detektora. Zwiększeniu tych różnic, tak by stały się one rozróżnialne dla elektronicznych układów rejestrujących, służy obszar dryfu (odcinek jonowodu na drodze od układu przyspieszającego do detektora). Pierwszy przyrząd mogący uchodzić za prosty spektrometr masowy zbudował i wykorzystywał do badania promieniowania kanalikowego J. Thomson (1913). Pierwsze spektrometry masowe (statyczne) zbudowali (ok. 1918) niezależnie od siebie F.W. Aston i A.J. Dempster.

do góry

Skaningowy mikroskop elektronowy (SEM) jest to rodzaj mikroskopu elektronowego, w którym wiązka elektronów, skupiona na powierzchni badanej próbki w plamkę o b. małej średnicy (do 0,1 nm), omiata wybrany prostokątny obszar powierzchni ruchem skanującym, linia po linii. Wiązka elektronów, wytworzona w dziale elektronowym, jest przyspieszana w polu elektr. o potencjale 0,1 30 kV i skupiana przez soczewki elektromagnet.; cewki odchylające nadają jej ruch skanujący. Elektrony wiązki, wnikające w próbkę na niewielką głębokość, częściowo z powrotem z niej wychodzą, ulegając tzw. wstecznemu rozproszeniu; większość z nich jednak pozostaje w próbce, tracąc energię w różnego rodzaju oddziaływaniach, czemu towarzyszy emisja elektronów wtórnych, elektronów Augera, promieni rentgenowskich, światła i in. Różnego rodzaju promieniowanie (po zastosowaniu odpowiedniego detektora) można wykorzystać do tworzenia obrazu próbki oglądanego na ekranie monitora (najczęściej wykorzystuje się emisję elektronów wtórnych, których powstaje najwięcej). Na przykład emitowane przez próbkę elektrony wtórne lub wstecznie rozproszone zostają wychwycone przez detektor, a sygnał wychodzący z detektora, po wzmocnieniu, steruje jasnością wiązki elektronów poruszającej się po ekranie monitora obrazowego synchronicznie z ruchem wiązki skanującej próbkę; obraz jest zatem tworzony czysto elektronicznie, bez udziału soczewek, i jest pewnego rodzaju mapą intensywności emisji elektronów wtórnych lub rozproszonych; różnice w ilości emitowanych elektronów, związane z lokalnymi różnicami kąta padania na nierówności powierzchni albo ze zróżnicowanym składem chem., powodują powstanie kontrastów w obrazie. Zwykle używa się różnych detektorów dla elektronów wtórnych (o małej energii) i dla elektronów wstecznie rozproszonych (o energii zbliżonej do energii elektronów bombardujących próbkę). Zastosowanie do tworzenia obrazu detektora promieniowania rentgenowskiego, sprzężonego z analizatorem energii tego promieniowania (np. spektrometrem rentgenowskim) umożliwia dokonywanie analiz chem. wybranych obszarów, a nawet uzyskanie mapy składu chem. powierzchni próbki. Powiększenie SEM jest prostym stosunkiem wielkości ekranu monitora obrazowego do wielkości skanowanego obszaru i można go zmieniać w szerokich granicach. Rozdzielczość najlepszych SEM sięga obecnie (1999) 1 nm, a powiększenia dochodzą do kilkuset tysięcy razy. SEM odznaczają się b. dużą głębią ostrości, dzięki czemu stosuje się je do badania preparatów o nierównej powierzchni (przełomów materiałów konstrukcyjnych, całych mikroorganizmów, papieru, tkanin). W ostatnim trzydziestoleciu SEM znalazł zastosowanie we wszystkich prawie dziedzinach nauki i techniki, wszędzie tam, gdzie są potrzebne informacje o morfologii powierzchni i składzie chem. w mikroobszarach. Pomysłodawcą zbudowania SEM był 1938 niem. fizyk M. von Ardenne; jednak został skonstruowany dopiero w poł. lat 60., ponieważ wymagało to użycia zaawansowanych elementów elektronicznych.

do góry

Przyrząd służący do otrzymywania i analizowania widm promieniowania rentgenowskiego. Ze względu na budowę i zasadę działania rozróżnia się spektrometry rentgenowskie dyspersyjne i niedyspersyjne. W dyspersyjnych, których zasada działania wzorowana jest na spektrometrach optycznych, wykorzystuje się zjawisko dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego na sieci krystalicznej - wiązka promieniowania rentgenowskiego pada na kryształ o znanej strukturze będący dla tego promieniowania siatką dyfrakcyjną, ugięte promienie interferują ze sobą, natomiast wytworzony rentgenogram pozwala zrekonstruować rozkład energetyczny promieniowania (czyli jego widmo). Spektrometry rentgenowskie niedyspersyjne zbudowane są i działają analogicznie do spektrometrów gamma, z tą różnicą, że zastosowany jest detektor promieniowania, pozwalający efektywnie rejestrować promieniowanie rentgenowskie.

do góry

VMD, czyli próżniowe napylanie metali jest najskuteczniejszą metodą wykrywania śladów na gładkich powierzchniach. Badany przedmiot umieszcza się w komorze próżniowej i odparowuje złoto lub cynk. Na powierzchni osadza się warstewka metalu, która umożliwia precyzyjną identyfikację śladów.

do góry

Wymyślone przez Deavera RRV, czyli autobusy zespołów badających miejsca przestępstw są dużymi pojazdami wypełnionymi aparatami, instrumentami, odczynnikami i dokumentacją. Są lepiej wyposażone niż całe laboratoria policyjne w małych miastach. Ale kiedy Rhyme kierował wydziałem, zamówił niewielkie pojazdy - głównie karetki pogotowia - i kazał je wyposażyć tylko w niezbędny sprzęt. poza tym zainstalowano w nich nowe, większe silniki. Teraz często pojazdy RRV były wcześniej na miejscu przestępstwaniż wozy patrolowe policji. O czymś takim marzą wszyscy technicy badający ślady.

do góry

Luminofory [łac.-gr.] to substancje wykazujące luminescencję; luminoforami organicznymi są m.in. roztwory niektórych barwników (fluoresceina, eozyna, erytrozyna, trypaflawina i in.), luminoforami nieorganicznymi są najczęściej siarczki lub tlenki różnych metali (wapnia, cynku, kadmu i in.) aktywowane np. manganem, srebrem, miedzią. W zależności od sposobu wzbudzania luminoforów rozróżnia się fotoluminofory, elektronoluminofory (katodoluminofory) stosowane w ekranach lamp oscyloskopowych i kineskopowych, rentgenoluminofory, elektroluminofory i in. Luminofory wykorzystuje się m.in. w lampach luminescencyjnych, generatorach promieniowania spójnego, licznikach scyntylacyjnych, przetwornikach obrazu, do pokrywania ekranów rentgenowskich, jako składnik farb świecących.

do góry